Memory of Water

Dŵr barlys, dŵr llonydd,

dŵr calch, dŵr bedydd;

dŵr bendigaid, dŵr ffrwd,

dŵr byw, dŵr brwd;

dŵr cadarn, dŵr daear,

dŵr caled, dŵr claear;

dŵr croyw, dŵr ennaint,

dŵr du, dŵr fy henaint;

dŵr dilyw,  dŵr codi,

dŵr glaw, dros-ben-llestri ...

dŵr y môr, dŵr mân,

dŵr ffynnon, golch-fi’n-lân ...

dŵr hallt, dŵr glas,

dŵr dwfn fy-eisiau-bas;

dŵr llwyd, dŵr llanw,

dŵr pwmp, werth-ei-gadw;

dŵr pwll, dŵr tap,

dŵr marw, dŵr hen fap,

dŵr pair, dŵr swyn,

dŵr y don gas ei dwyn.

In this piece, I use dŵr (water) with some of its many combinations - most of them acknowledged pairings, though some I have made up.

It oscillates between bitter and sweet in no particular measure or order, but ends with what is, for us in Wales, a very poignant idea of 'stolen water'. This heartache is a shared experience by many communities the world over, wherever a village has been drowned to create reservoirs. When this is done with little or no respect for the villagers and their way of life, then it inevitably leaves a bitter taste.

'Cofiwch Dryweryn' https://en.wikipedia.org/wiki/Cofiwch_Dryweryn

dŵr barlys,

barley water

dŵr llonydd,

still water

dŵr calch,

lime water

dŵr bedydd;

baptism water

dŵr bendigaid,

holy water

dŵr ffrwd,

torrent water

dŵr byw,

living water (running water)

dŵr brwd;

bubbling water

dŵr cadarn,

aqua fortis (nitric acid)

dŵr daear,

the water of the earth

dŵr caled,

hard water

dŵr claear;

tepid water

dŵr croyw,

fresh water

dŵr ennaint,

water for bathing (suggesting in some sort of special oils)

dŵr du,

black water

dŵr fy henaint;

the water of old age

dŵr dilyw, 

flood water

dŵr codi,

spring water

dŵr glaw,

rainwater

dŵr dros-ben-llestri ...

'over the top' water (but the Welsh idiom for 'over the top' refers to 'dishes', so it's a play on dish water)

dŵr y môr,

sea water

dŵr mân,

droplets of water

dŵr ffynnon,

fountain water

dŵr golch-fi’n-lân ...

water to wash me clean (also pure)

dŵr hallt,

salt water

dŵr glas,

blue water

dŵr dwfn,

deep water

dŵr fy-eisiau-bas;

the shallow water of my wanting

dŵr llwyd,

grey water

dŵr llanw,

tide water

dŵr pwmp,

pump water

dŵr werth-ei-gadw;

water that's worth keeping

dŵr pwll,

pool water

dŵr tap,

tap water

dŵr marw,

dead water

dŵr hen fap,

the water of an old map

dŵr pair,

cauldron water

dŵr swyn,

magic water

dŵr y don gas ei dwyn

the water of the stolen wave.

Y dŵr hwn

Y don

Y môr hwn

Yr afon

Y gwely hwn

Y traeth

Y cof hwn

Amser maeth

Water: his

Wave: hers

His sea

Her rivers

His bed,

His beach,

His memory

Beyond reach.

This piece plays on the gender of nouns associated with water. The English version translates the gender of the Welsh nouns with the possessive 'his/her'. The title literally translated is 'the eye of the ebb/tide' and means 'the turn of the ebb'.

Os mynd a dod wna'r samander

bob cam hyd ddiwedd amser,

yn rhwydi'r môr di-bryder

dwy law swil sy'n dal sêr.

Eu dal a'u bwrw i'r nadi wen,

nadi'r dymuniade,

eu bwrw o ddwrn i'r berw ddŵr

i buro gwlith y bore.

Barishbarish eu bore,

Barish barish yn boer,

Barish barish eu hwyrddydd

Barish holl aansu'r lloer.

Yna, cânt roi'i gadw pob aansu bach

yn nhonnau'r pyllau pellach,

nes daw eu duw i ddweud nos da,

nes i anwedd eu pasina

ddisgyn disgyn ar y dŵr -

dŵr oer eu darya

hyd nes i gân y pani

roi llais i sêr y lli',

ei roi bob cam hyd ddiwedd amser

ym mynd a dod y samander.

This poem blends seven key Urdu words for forms of water to tell the story of two shy souls who insist on catching the stars they see in the great ocean. Through this work they become part of the great hydrologic cycle - evaporation, transpiration, condensation, precipitation and runoff.

They seem to be oblivious to the dangers of the oceans, and insist on chasing stars. This they will do until the end of time.

samander

cefnfor

ocean

nadi

nant

stream

barish

glaw

rain

aansu

deigryn

tear

pasina

chwys

sweat

pani

dŵr

water

darya

afon

river

It dropped,

a murmur

on the membrane of memory

and then, again, it dropped

and then again and again and again

until

the parchment that pretended to be a pool

now wet

with the breath of warm water

gave way

and beneath the cool surface

terror trembled

quaking green and ultramarine

rgb cmyk

no night no day

pixelling startched uniform-white

and out of sight

its see-through blue

launched a grey-black attack

and all remembering was caught

in feint reflections

between the cracks of paint.

Gwelais ei gwely gwag a dim ond ôl

holl lif ei hanes hi, dim mwy na llaid

a chrych, a chraith llifeiriant lond ei chôl -

dim byd ond 'och' lle bu ei ffrwd ddi-baid;

fe'm dallwyd gan ddisgleirdeb pelydr pwyll

y dyddiau heulog araf, dyddiau'r rhoi,

heb weld o dan ei hwyneb donnau'r twyll,   

murmuron bach tynerwch fyddai'n troi;

o dan ei chwrlid sidan yr oedd llafn

yn disgwyl, disgwyl dydd gwresogi'r hin,

ac ym meddalwch pluog pob un dafn

o'i chyfansoddiad roedd cynddaredd blin.

Lle torrodd wal ei dŵr, daeth enfys mud.

Rwy'n amau'i fod e yno, yno o hyd.

https://www.bbc.com/news/world-asia-62704004

 gwallt Mam wedi britho hyd at benwyndod,

tueddai holl helbulon y dydd fynd uwch ei phen

y dyddie hyn.

Ond yr heddiw hwn,

os synhwyrodd hi'r

adenydd dur

yn gadael am y dwyrain,

yr hyn a welodd

â llygad pob cof, pob gobaith,

oedd llygad barcud

yn cadw golwg drosti,

ac yn hollt aur yr eiliad lwyd,

lygad yn llygad,

doedd ganddi ddim amheuaeth

pwy fyddai piau'r nefoedd uwch ben.

A sack held, tight as a secret,

the quivering, quaking light,

and though its quiet cargo

frothed in fright,

somehow, still, it kept its mouth shut.

twice drop

twice moon

twice cloud

too soon

twice dance

twice date

twice chance

too late

twice shy

twice bitten

twice apart

too forgotten

Bu cynfas, a bu artist

yn ddyfal wrth ei gwaith

yn ceisio dal holl liwiau

y môr yn llenwi’r traeth

Dal y cerrig gleision, dal y tonnau i gyd,

dal pelydrau’r hafau yn ‘fesul dau’ o hyd.

Ond heddiw y mae artist

sy’n deall beth yw gwerth

yr un diferyn lleiaf,

a gwybod am ei nerth.

Mae’n gweld ei bod yn gyfan,

yn gyflawn ynddi’i hun,

a bod 'mond un diferyn

yn gallu llenwi’r llun.

A phan ddaw dydd i estyn

yn ôl i’r ‘fesul dau’,

gwn, rywsut, bydd yr artist,

yn cofio’r defnyn llai.

Y darn yng ngwyn yr ewyn, y darn yng nglas y don,

y darn yn aur y tywod, darn bach o galon hon.